Depressieve stoornissen
Verantwoording
top
Dat is niet zo verwonderlijk, wanneer men bedenkt dat depressie een van de meest voorkomende psychiatrische aandoeningen is.
Dit betekent dat goede algemeen psychiatrische sites relatief veel aandacht besteden aan de depressieve stoornis.
Internet
top
Op dit nieuwe medium is er voor medici in het algemeen en psychiaters in het bijzonder veel nieuws te vinden. Niet alleen medisch inhoudelijk maar ook over het gebruik van internet bij het opzoeken van literatuur of het gebruik van software en gadgets.
-
Cognitieve gedrags therapie via Internet: resultaten teleurstellend
In een recente meta-analyse in Psychological Medicine werd de effectiviteit van Cognitieve Gedrags Therapie via Internet bij depressie en angst beoordeeld. Het kan zijn dat CBT bij depressie pas voldoende effectief is als er ook sprake is van enige begeleiding. Hierbij kan gedacht worden aan begeleiding via e-mail, chatten of een forum.
Zie ook een bespreking op dit blog . -
Medblogs
Er bestaan een aantal Medblogs. Dat zijn blogs bijgehouden door artsen en psychiaters. Er wordt zelfs geschreven dat psychiaters de boventoon voeren in de top 25 medblogs . Wekelijks wordt er een overzicht gegeven van de belangrijkste artikelen verschenen op de medblogs die week. De keuze is volstrekt arbitrair.
-
Pubmed clonen
Er zijn de laatste maanden veel PubMed clonen verschenen. Dit zijn meestal zoekmachines gebaseerd op PubMed met toepassing van nieuwe web technologie (web 2.0). Via de link bovenaan komt u bij een artikel met een overzicht naar aanleiding van een recente cloon.
Een goed voorbeeld is Gopubmed. Deze zoekmachine levert de eerste 1000 resultaten van pubmed. Aan de linker kant van het scherm zie je een aantal mogelijkheden die pubmed zelf ook heeft maar die hier op een zeer gebruikersvriendelijke manier vorm gegeven worden. Bovenaan verschijnen de 5 belangrijkste Mesh termen gevolgd door de andere Mesh termen met het aantal relevante artikelen voor die zoekterm. Het aanklikken levert dus de search en de mesh term. Daaronder kan je een overzicht krijgen van belangrijkste auteurs voor de zoekterm en je kan gemakkelijk zoeken naar een bepaalde auteur. En als laatste kan je een periode opgeven waarin je wil zoeken, het laatste jaar, de laatste maand, laatste week en van de huidige dag.
Algemeen
top
-
Seizoensgebonden depressie
Het is weer herfst. Tijd waarin de depressie met een seizoensgebonden patroon vaak begint. Er verschijnen in deze periode ook veel artikelen en informatie over deze aandoening.
In ScienceDaily een overzichtsartikel over Seasonal Affective Disorder (SAD).
Over de behandeling met lichttherapie en het mechanisme waardoor dit zou kunnen werken.
-
APA: Summit on Women and Depression
Mazure, C.M., Keita, G.P. & Blehar, M.C. (2002). Summit on Women and Depression: Proceedings and Recommendations. Washington, DC: American Psychological Association. Een zeer informatief overzicht, met name over etiologische factoren van depressie bij vrouwen. PDF-file.
-
Depression.about.com
Een (o.a. door Bristol-Myers-Squibb) gesponsorde Amerikaanse site, met pop-ups, maar ook met veel informatie over de etiologie van depressie, verschillende vormen van depressie en ook enige informatie over antidepressiva.
-
Health On the Net Foundation (HON select): Depressive Disorder
Een Zwitserse site met allerlei medische informatie. Behalve met Engels kunt u er ook met Frans en Duits terecht. De site geeft heel veel links en heeft daarnaast een voorgeprogrammeerde zoekfunctie voor Medline/PubMed.
-
Lithium Plus Werkgroep
Een interessante site, uiteraard met veel informatie over lithium en andere stemmingsstabilisatoren, maar ook over diverse aspecten van de bipolaire stoornis en depressie.
-
NVvP over depressie
De site van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP), bevat veel algemene Nederlandstalige informatie over depressie, bijvoorbeeld de voorlichtingsfolder over depressie. Login vereist, alleen toegankelijk voor NVvP leden
-
The World Health Report 2001
Op deze site van de World Health Organization (WHO) vindt u het World Health Report 2001, met gegevens over psychiatrische stoornissen in het algemeen en depressie in het bijzonder, wereldwijd. Zeer lezenswaardig. (Het WHO-rapport over 2002 biedt geen informatie over psychiatrische stoornissen.)
-
Depressie pagina
Een goede algemene site met veel links, weliswaar van wisselende kwaliteit.
Behandeling
top
-
Nervus Vagus Stimulatie
Er is een website met heel veel informatie over Nervus Vagus Stimulatie
-
Behandeling algemeen
Site van het Amerikaanse National Institute of Mental Health (NIMH). Bevat veel nuttige informatie over allerlei verschillende psychiatrische onderwerpen. Via het depressiemenu heeft u direct toegang tot de informatie over depressiebehandeling.
-
ECT
Uitgebreide informatie en links vindt u op deze rubriek van Psychiatrienet.nl
-
Augmentatie.nl, augmenteren & combineren van antidepressiva
Er is een nieuwe site die een zo volledig mogelijk overzicht wil geven over augmenteren en combineren van antidepressiva.
Augmentatie is een methode waarvoor al redelijk wat wetenschappelijk evidentie bestaat, vooral augmentatie met lithium. Voor combinaties van antidepressiva is dat echter minder het geval.
-
Dr. Ivan’s Depression Central
Zeer uitgebreide site van de Amerikaanse psychiater Ivan Goldberg met de nadruk op verschillende vormen van behandeling (o.a. psychofarmaca, psychotherapie, ECT, TMS, Nervus Vagusstimulatie) bij diverse typen depressie.
-
St. Janskruid
Factsheet met informatie over St. Janskruid (Hypericum perforatum) van het National Center for Complementary and Alternative Medicine (NCCAM), een onderdeel van de National Institutes of Health (NIH), de gezondheidszorgorganisatie van de Amerikaanse overheid.
-
Selective Serotonin Reuptake Inhibitors
Een zeer uitgebreide site met veel informatie over SSRI's die in de VS verkrijgbaar zijn, samengesteld door Paul Perry van de Universiteit van Iowa.
Behandelprotocollen
top
-
British Association for Psychopharmacology (BAP): Consensus Guidelines
Dit zijn de volumineuze Consensus Guidelines voor de behandeling van depressie van de BAP, eventueel uit te printen voor eigen gebruik.
-
CBO: richtlijn Depressie bij volwassenen
Dit is de nieuwe multidisciplinaire richtlijn depressie bij volwassenen van 2005. De richtlijn bevat veel informatie over diverse aspecten van depressie, maar de nadruk ligt op depressiebehandeling.
Diagnostiek
top
-
Dr. Phillip Long over diagnostiek
Site van de Canadese psychiater Dr. Phillip Long. Bevat ook informatie over behandeling, maar bij de diagnostiek van depressie is hij completer dan de meeste Amerikaanse sites omdat naast de DSM-IV ook de ICD 10 wordt behandeld.
Etiologie
top
-
Center for Science in Society: Etiological Issues
Wanneer u op deze site van een Amerikaanse universiteit op de button mood disorders klikt, krijgt u toegang tot interessante informatie, met name over de etiologie van depressie.
Meetinstrumenten
top
-
Meetinstrumenten bij depressie (nieuw)
Aanbevelingen voor het gebruik van meetinstrumenten bij de depressieve stoornis in de dagelijkse praktijk. Een artikel van Nolen en Dingemans uit het Tijdschrift voor Psychiatrie (2004).
-
Nieuwe depressie ernst schaal: Inventory of Depressive Symptomatology (nieuw)
Een nieuwe depressie ernst schaal. Er is nog weinig onderzoek mee gedaan. Het voordeel zou zijn dat de depressieve episode, melancholische kenmerken en atypische kenmerken goed gedekt zijn.
Voor een bespreking zie hier
-
Meetinstrumenten Tijdschrift voor Psychiatrie
Op de website van het Tijdschrift voor Psychiatrie kunt u verschillende meetinstrumenten voor depressie vinden en soms ook downloaden.
-
Hulpgids.nl: Testen
Onder het hoofdstuk Testen, paragraaf Depressie van deze Nederlandse, niet-commerciële site, onder hoofdredactie van psychiater A.L. Querido, vindt u onder meer de Hamilton Rating Scale for Depression (HAM-D of HDRS). Ook de zelfbeoordelingschalen van Beck (BDI) en Zung (SDS) en de Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale (MADRS) vindt u op deze site.
-
Stanley Foundation Bipolair Netwerk: Life Chart Methode (nieuw)
Op deze site vindt u een uitvoerige uitleg over de zgn. Life Chart Methode (LCM) door Akkerhuis, Kupka en Nolen. De LCM is bedoeld om het beloop van patienten met een bipolaire stoornis nauwkeurig in kaart te brengen. De LCM kan ook goed gebruikt worden bij patienten met recidiverende depressie.
Meta-analyses
top
-
Efficacy of venlafaxine compared with tricyclic antidepressants in depressive disorder (nieuw)
W.W. van den Broek et al (2009). Efficacy of venlafaxine compared with tricyclic antidepressants in depressive disorder: a meta-analysis. Journal of Psychopharmacology 23, 708-713. Er werd geen verschil gevonden tussen venlafaxine en de TCAs. In de 7 studies werden beide middelen (te) laag gedoseerd.
-
Efficacy and tolerability of selective serotonin reuptake inhibitors compared with...
MacGillivray, S. et al. (2003) Efficacy and tolerability of selective serotonin reuptake inhibitors compared with tricyclic antidepressants in depression treated in primairy care: systematic review and meta-analysis. British Medical Journal, 326, 1014-1017. De auteurs concluderen dat de meeste van deze studies bij huisartspatiënten van povere kwaliteit zijn. Er wordt geen verschil gevonden in effectiviteit tussen SSRIs en TCAs. (Artikel vrij te downloaden.)
-
Acceleration and augmentation of antidepressants with lithium for depressive disorders: two meta-analyses of randomized, placebo-controlled trials. (nieuw)
Een update van de meta-analyse van Bauer en Dopfmer uit 1999 en een tweede meta-analyse naar een eventueel accelererend effect van lithium-additie
-
Repetitive transcranial magnetic stimulation for the treatment of depression
Martin, J.L.R.et al. (2003) Repetitive transcranial magnetic stimulation for the treatment of depression: Systematic review and meta-analysis. British Journal of Psychiatry, 182, 480-491. De auteurs concluderen dat het onderzoek naar de effectiviteit van rTMS bij depressie over het algemeen methodologisch vrij zwak is en dat er wel een effect van rTMS is t.o.v. "sham" TMS na behandeling, maar niet meer na 2 weken follow-up.
-
Meta-analysis of effects and side effects of low dosage tricyclic antidepressants...
Furukawa, T.A. et al. (2002). Meta-analysis of effects and side effects of low dosage tricyclic antidepressants in depression. Systematic review. British Medical Journal, 325, 991-995.
Uit een meta-analyse van 39 studies concludeerden de auteurs dat tricyclische antidepressiva effectief zijn voor de behandeling van depressie bij een dosering onder 100 mg/dag. -
Selective serotonin reuptake inhibitors versus tricyclic antidepressants
Anderson, I.M. (2000) Selective serotonin reuptake inhibitors versus tricyclic antidepressants: a meta-analysis of efficacy and tolerability. Journal of Affective Disorders, 58 (1), 19-36. Alleen abonnees op het tijdschrift hebben na eenmalige registratie toegang tot de online beschikbare artikelen; het abstract kunt u echter wel gratis bekijken.
-
Lithium augmentation in treatment-resistant depression
Bauer, M. et al (1999) Lithium augmentation in treatment-resistant depression: a meta-analysis of placebo-controlled studies. Journal of Clinical Psychopharmacology, 19 (5), 427-434. Voor een link naar de site van het Journal: zie de rubriek Tijdschriften onder Top 20 psychiatrisch.
-
Triiodothyronine augmentation in the treatment of refractory depression
Aronson, R. et al (1996) Triiodothyronine augmentation in the treatment of refractory depression - a meta-analysis. Archives of General Psychiatry, 53, 842-848. Weliswaar is dit artikel al 10 jaar oud, maar er zijn voor zover de redactie van deze rubriek bekend, nauwelijks recentere dubbelblinde studies gepubliceerd.
Hoewel hier wel een link is gemaakt naar de site van de Archives, zult u het betreffende artikel helaas niet online vinden: de site gaat niet verder terug dan 1998. Via het e-mailadres dat u op deze site aantreft, kunt u het artikel uiteraard wel opvragen.
Onderzoek
top
-
STAR*D Project
Een groot Amerikaans onderzoeksproject dat zich richt op de vraag: Wat te doen bij patienten die niet herstellen na een eerste behandeling met een antidepressivum?
Twee van de publicaties van de STAR*D worden hier als link toegevoegd. Het betreft de 3e en 4e stap van het STAR*D onderzoek waarin tranylcypromine (in lage dosering) en lithium additie (in lage dosering, toegevoegd aan diverse moderne antidepressiva) teleurstellend effect laten zien bij een populatie met chronisch depressieve klachten. -
A Comparison of Lithium and T3 Augmentation Following Two Failed Medication Treatments for Depression: A STAR*D Report
-
Tranylcypromine Versus Venlafaxine Plus Mirtazapine Following Three Failed Antidepressant Medication Trials for Depression: A STAR*D Report
-
Nederlandse studie naar Depressie en Angst (NESDA)
Langdurig en grootschalig onderzoek naar oorzaken, beloop en gevolgen van depressie en angststoornissen.
Overzichtsartikel
top
-
Recent developments and current controversies in depression
Een zeer leesbaar overzichtsartikel van Ebmeier et al, afkomstig uit The Lancet. Waarin de auteurs aandacht besteden aan genetische oorzaken van depressie, functionele veranderingen van het brein, biologische behandelingen van depressie en specifieke psychotherapie voor depressie.
-
The medical management of depression
Zeer uitgebreid overzichtsartikel van JJ Mann, gepubliceerd in the New England Journal of Medicine. Het artikel gaat over de verschillende medicamenteuze behandelingen van de depressieve stoornis. Dit artikel bevat ook een kort stukje over ECT en psychotherapie.
Patientenorganisatie
top
-
Depressie Stichting
Geen 'echte' patientenvereniging, maar een organisatie die de belangen behartigt van patienten met een depressie en hun verwanten. De site biedt onder andere een aantal interessante links en er wordt een aantal boeken met informatie voor patienten beknopt besproken.
Psychotherapie
top
-
International Society for Interpersonal Psychotherapy (isIPT)
De site van de internationale organisatie voor IPT, met informatie over indicaties, achtergrond, onderzoek en literatuur over deze psychotherapievorm.
-
Psychology Information Online
Deze site biedt informatie over o.a. cognitieve therapie bij depressie.
-
Hulpgids Cognitieve Gedragstherapie
-
CCGT
Aandacht gerichte cognitieve therapie
Literatuur: Tijdschriften-Algemeen
top
- Er is een nieuw tijdschrift: Brain Stimulation. Dit tijdschrift heeft vooral publicaties over neurostimulatie. Neurostimulatie is de verzamelnaam voor: electroconvulsie therapie, deep brain stimulation, transcraniele magnetische stimulatie maar ook nervus vagus stimulatie en transcraniele direct current stimulation.
-
Journal of Clinical Psychiatry
Algemeen psychiatrisch tidschrift. Het is op de praktijk gericht en elk nummer bevat wel één of meer artikelen over depressie.
-
Acta Psychiatrica Scandinavica
Er verschijnt geen nummer van dit tijdschrift, of er staat wel een artikel in over stemmingsstoornissen.
-
American Journal of Psychiatry
Er verschijnt geen nummer van dit tijdschrift, of er staat wel een artikel in over stemmingsstoornissen. Dit maandblad heeft een overzichtelijke site. De abstracts zijn gratis in te zien, voor tekst moet vaak betaald worden.
-
Archives of General Psychiatry
Er verschijnt geen nummer van dit tijdschrift, of er staat wel een artikel in over stemmingsstoornissen. Gratis abstracts. Full text alleen voor paid subscribers.
-
British Journal of Psychiatry
Er verschijnt geen nummer van dit tijdschrift, of er staat wel een artikel in over stemmingsstoornissen.
Literatuur: Tijdschriften-Specifiek
top
-
Depression and Anxiety
In dit tijdschrift staan grotendeels artikelen over angststoornissen, maar verschijnen ook regelmatig artikelen over onderzoek naar diverse aspecten van depressie.
-
Journal of Affective Disorders
Dit tijdschrift is specifiek gericht op stemmingsstoornissen.
Literatuur: Standaardwerken
top
-
Melancholia: The Diagnosis, Pathophysiology, and Treatment of Depressive Illness. By Michael Alan Taylor and Max Fink. 544 pp. New York, Cambridge University Press, 2006
Een recensie van dit boek uit New England Journal of Medicine.
-
Best of the brain from Scientific American
In dit boek worden de beste "hersen-gerelateerde" artikelen uit de tijdschriften: Scientific American en Scientific American Mind vanaf 1999 opgenomen. Vier hoofdstukken gaan over de ontwikkelingen bij depressie (neurostimulatie, deep brain stimulation, psychotherapie bij depressie en het gebruik van genetica en beeldvormende technieken voor psychiatrische diagnostiek).
Besprekingen en uittreksels van hoofdstukken op:
The Dana Foundation , met inhoudsopgave en samenvattingen van hoofdstukken.
Een recensie op het blog sharpbrains
-
Psychotic depression (nieuw)
Psychotic Depression
by Conrad M. Swartz and Edward Shorter. New York, Cambridge University Press, 2007, 344 pp.
Een recensie van dit boek afkomstig uit American Journal of Psychiatry
-
Book: Electroconvulsive and Neurostimulation Therapies (nieuw)

The book: Electroconvulsive and Neuromodulation Therapies edited by Conrad M. Swartz is out. We contributed Electroconvulsive therapy in continental Western Europe with Pascal Sienaert MD, psychiatrist, University Psychiatric Center-Catholic University Leuven (campus Kortenberg) from Belgium and Postelectroconvulsive therapy evaluation and prophylaxis together with Tom K. Birkenhager MD PhD, psychiatrist, Erasmus MC Rotterdam The Netherlands.