Psychotische stoornissen

Behandelingtop

Behandeling - Behandelprotocollen voor schizofrenietop

• Britse (NICE) Richtlijn voor de behandeling van schizofrenie
  

  Britse (Engelstalige) richtlijn omtrent de belangrijkste interventies in de basiszorg en specialistische zorg voor mensen met schizofrenie. Een uitgebreid, 264 pagina’s  tellende, nationale (Britse) richtlijn inclusief een bijna leerboekachtige bespreking van de geschiedenis, epidemiologie, pathofysiologie, sociale, diagnostische en behandel consequenties. De richtlijn werd in 2003 afgemaakt en in november 2005 gepubliceerd onder verantwoordelijkheid van NICE (The National Institute for Clinical Excellence). Beschikbaar via de website van NICE als PDF bestand.   

• Treatment of Schizophrenia, consensus document
  

  Amerikaanse, meer dan 80 pagina s tellende Expert Consensus Guideline uit 1999. Het document is online beschikbaar als Acrobat Reader file en eenmalig uit te printen voor eigen gebruik. Inclusief een Engelstalig voorlichtingspakket van patienten.

• Richtlijn behandeling schizofrenie van de American Psychiatric Association
  Richtlijn van de Amerikaanse vereniging voor psychiatrie (engelstalig) voor de diagnostiek en behandeling van mensen met schizofrenie (American Psychiatric Association (APA) Practice Guideline 2004), Een 120 pagina⦥uro;?s tellende Expert Consensus Guideline. Het document is via internet beschikbaar als PDF  bestand. Een beknopte uitgave met vooral beslissingsschema⦥uro;?s is ook via het internet als PDF bestand beschikbaar via deze link.

   

• Multidiscipliniaire richtilijn diagnostiek en behandeling van schizofrenie
  

  Nederlandse Multidisciplinaire richtlijn schizofrenie richt zich op diagnostiek, zorgorganisatie en behandeling van volwassen cliënten met schizofrenie. Een 208 pagina⦥uro;?s tellend document uit het jaar 2005 dat op basis van wetenschappelijk onderzoek en opinies van deskundigen aanbevelingen doet voor diagnostiek en behandeling. Online beschikbaar als PDF bestand.

Behandeling - Behandelvormen, anderstop

• Case management
  

  Een samenvatting van een Engelstalig review uit de Cochrane groep waarin een kritische beschouwing wordt gegeven over de waarde van case management zoals deze uit de wetenschappelijke literatuur naar voren komt. Geconcludeerd wordt dat er geen bewijs is dat case management positief werkt op de prognose of het sociaal functioneren van patienten. Case management maakt dat patienten frequenter en langer worden opgenomen.

• Dagbehandeling, opname of ambulante behandeling? (1)
  

  Drie recente reviews uit de Cochrane Library staan stil bij de waarde van vormen van dagbehandeling ten opzichte van anders aangeboden vormen van hulpverlening. Dagbehandeling lijkt ten opzichte van opname duidelijke voordelen te hebben.
  Hier een link naar de (samenvatting van de) eerste review: Marshall, M., Crowther, R., Almaraz-Serrano, A., Creed, F., Sledge, W., Kluiter, H., Roberts, C., Hill, E. & Wiersma, D. (2002) Day hospital versus admission for acute psychiatric disorders. The Cochrane Library, Issue 2, 2003.

• Dagbehandeling, opname of ambulante behandeling? (2)
  

  Drie recente reviews uit de Cochrane Library staan stil bij de waarde van vormen van dagbehandeling ten opzichte van anders aangeboden vormen van hulpverlening. Dagbehandeling lijkt ten opzichte van opname duidelijke voordelen te hebben.
  Hier een link naar de (samenvatting van de) tweede review: Marshall, M., Crowther, R., Almaraz-Serrano, A.M. & Tyrer, P. (2001) Day hospital versus out-patient care for acute psychiatric disorders. The Cochrane Library, Issue 2, 2003.

• Dagbehandeling, opname of ambulante behandeling? (3)
  

  Drie recente reviews uit de Cochrane Library staan stil bij de waarde van vormen van dagbehandeling ten opzichte van anders aangeboden vormen van hulpverlening. Dagbehandeling lijkt ten opzichte van opname duidelijke voordelen te hebben.
  Hier een link naar de (samenvatting van de) derde review: Catty, J., Burns, T. & Comas, A. (2001) Day centres for severe mental illness. The Cochrane Library, Issue 2, 2003.

• Family intervention for schizophrenia
  

  Een Engelstalige samenvatting uit de Cochrane Library waarin een genuanceerd beeld wordt geschetst over de wetenschappelijke achtergronden en resultaten van onderzoeken omtrent de effectiviteit van gezinsinterventies bij mensen met schizofrenie.
  Pharoah, F.M., Mari, J.J. & Streiner, D. (1999) Family intervention for schizophrenia. The Cochrane Library, Issue 2, 2003. Amendment 2006.

• Individual psychodynamic psychotherapy and psychoanalysis
  

  Een Engelstalig Cochrane review waarin wordt geconcludeerd dat er geen wetenschappelijk fundament is voor psychodynamisch georienteerde psychotherapietechnieken, toegepast bij gehospitaliseerde mensen met schizofrenie.

• Vetzuren bij schizofrenie?
  

  Een aantal onderzoeken suggereert dat in een aantal gevallen een verstoord vetzuurmetabolisme bijdraagt aan het ontstaan van psychosen. Correctie van deze verstoringen met een dieet, zou dan leiden tot een verbetering van de symptomen. Deze recente review uit de Cochrane Library concludeert dat meer onderzoek nodig is om de waarde van dieettherapie te bepalen.
  Joy, C.B., Mumby-Croft, R. & Joy, L.A. (2003) Polyunsaturated fatty acid supplementation for schizophrenia. The Cochrane Library, Issue 2, 2003.

Behandeling - Cognitieve therapietop

• Cognitieve gedragstherapie bij schizofrenie
  

  Dit Engelstalige Cochrane review bespreekt de betekenis van Cognitieve Gedragstherapie (CBT) bij schizofrenie.

Behandeling - Medicamenteuze behandelingtop

• Lithium
  

  In Nederland is een werkgroep operationeel die de kennis rond behandeling met lithium en andere stemmingsstabilisatoren combineert en ook richtlijnen voor de behandeling uitgeeft. Op deze Nederlandstalige site wordt een groot aantal documenten, voorlichtingsmateriaal en protocollen gepresenteerd, primair gericht op de medicus, maar veelal ook toegankelijk voor de geïnteresseerde leek.

• Maligne psychofarmaca syndromen
  

  Op deze Nederlandstalige site van de Lithium Plus Werkgroep staat onder het kopje Richtlijnen een diversiteit aan kwalitatief goede informatie omtrent allerlei aspecten van de behandeling met stemmingsstabilisatoren (Lithium, carbamazapine, depakine, antipsychotica). Vervolgens worden onder het kopje Maligne-psychofarmaca-syndromen de symptomen en behandeling van het serotonerg syndroom, lethale catatonie en het maligne neurolepticum syndroom besproken.

• Clozapine Plus (nieuw)
  

  Hoewel de site nog niet helemaal af is (maart 2008), kan op deze site van de Clozapine Plus Werkgroep een diversiteit aan kwalitatief goede informatie omtrent allerlei aspecten van de behandeling met clozapine worden gevonden.

Behandeling - Niet-medicamenteuze therapievormen, anderstop

• ISPS
  

  De Engelstalige website van The International Society for the Psychological Treatments of the Schizophrenias and other Psychoses (ISPS), een netwerk van mensen die psychologische benaderingen bij psychotische problematiek willen ondersteunen en propageren.

Behandeling - Psychoeducatietop

• Psychoeducatie
  

  Dit Engelstalige Cochrane review bespreekt de effectiviteit van voorlichting aan familie en patienten (psychoeducatie), en concludeert dat psychoeducatie in combinatie met antipsychotische medicatie een goedkope en effectieve behandelvorm is.

Behandeling - Rehabilitatietop

• Assertive Community Treatment (ACT)
  

  Dit Engelstalige Cochrane review beschrijft ACT als een effectieve benadering om de zorgverlening voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen te organiseren. ACT verlaagt de ziekenhuiskosten en verbetert de kwaliteit van leven.

• Cognitieve rehabilitatie voor mensen met schizofrenie en verwante stoornissen
  

  Dit Engelstalige Cochrane review bespreekt de betekenis van cognitieve rehabilitatie voor mensen met schizofrenie en aanverwante stoornissen en concludeert dat deze behandelvorm mogelijk een bijdrage levert aan het krijgen van meer gevoel van eigenwaarde.

• Destigmatisering en voorlichting (WPA)
  

  De World Psychiatric Association (WPA) heeft in 1996 een internationaal programma opgezet tegen stigmatisering van mensen met schizofrenie. De bijbehorende website is meertalig (maar niet Nederlandstalig) en hoopt via een veelheid aan informatie voor professionals, patienten en familie, een bijdrage te leveren aan destigmatisering.

• Life Skills Training
  

  Life Skills Training wordt vaak gegeven als onderdeel van een rehabilitatieprogramma. In dit Engelstalige Cochrane review vragen de auteurs zich af of het bij gebrek aan overtuigende effectiviteit nog wel verantwoord is om deze vorm van hulpverlening verder te verlenen buiten klinische trials.

• Welke vormen van begeleiding naar arbeid zijn effectief?
  

  Heeft arbeidstherapie of (dag)klinische arbeidsvoorbereiding zin, dan wel zou men op zoek naar betaald werk beter begeleiding kunnen bieden met een directe plaatsing en begeleiding op de werkvloer (supported employment). Een recente Cochrane review houdt zich met dit dilemma bezig en concludeert in het voordeel van supported employment: Crowther, R., Marshall, M., Bond, G. & Huxley, P. Vocational rehabilitation for people with severe mental illness. (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, Issue 2 2003. Oxford: Update Software.

Bipolaire stoornissentop

• Lithium Plus Werkgroep
  

  De Nederlands- en Engelstalige website van deze werkgroep van behandelaars en andere hulpverleners biedt een veelheid aan informatie over bipolaire stoornissen (manische depressie) en de behandeling hiervan.

• NICE guideline bipolar disorder (nieuw)
  

  The British NICE guideline for bipolar disorders gives detailed information about many aspects of diagnosis, treatment and clinical guidance of people with a bipolar (manic-depressive) illness. The guideline is downloadable as PDF file.

Patienten- en familieverenigingen & voorlichtingtop

• Evenwicht! (E-zine)
  

  Dit Nederlandstalige elektronische tijdschrift geeft brede informatie voor de geinteresseerde leek over een zeer groot aantal aspecten van schizofrenie, behandelingen, antipsychotica en de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz). Hoewel de bron van de informatie niet meteen helder is, lijkt de informatie betrouwbaar en van goede kwaliteit. Voor leken is het taalgebruik soms wat moeilijk.

• Familievereniging Ypsilon
  

  Deze vereniging van familieleden van patienten met schizofrenie timmert al jaren aan de weg. Ze doet een poging het lot van mensen met schizofrenie en aanverwante psychotische stoornissen en het lot van hun verwanten te verbeteren. Ypsilon presenteert zich in een uitgebreide site waarin o.a. veel hoogwaardig voorlichtingsmateriaal is te vinden gericht op, in eerste instantie, familie. Voor patienten en hulpverleners is er echter ook veel lezenswaardigs te vinden. Daarnaast ondersteunt de site een belangrijk doel van de vereniging, namelijk dat leden elkaar onderling kunnen ondersteunen.

• Patientenvereniging Anoiksis
  

  Patienten met schizofrenie en andere psychotische aandoeningen hebben een eigen vereniging en bijbehorende site. Deze overwegend Nederlandstalige site biedt informatie over psychosen, in het bijzonder schizofrenie. Artikelen uit het verenigingsblad Open Geest, met daarin o.a. recente ontwikkelingen op het gebied van wetenschappelijk onderzoek en behandeling zijn online te lezen. Er worden chatmogelijkheden geboden en er wordt verwezen naar Nederlandstalige literatuur en nieuwsgroepen.

• Schizofrenie Bulletin
  

  Een elektronisch magazine dat onderdeel is van de helpdesk van de familievereniging Ypsilon. Bijna wekelijks, soms vaker, wanneer er relevant nieuws is, wordt informatie verstrekt omtrent ontwikkelingen in wetenschap en maatschappij die van belang kunnen zijn voor mensen met psychosen en schizofrenie, hun verwanten en hulpverleners.
  U kunt zich op dit e-zine abonneren door een e-mail te sturen naar aaa@ypsilon.org met als (enige) tekst: start abonnement schizbul.

• Schizophrenia: A Handbook For Families
  

  Deze Engelstalige site is in feite een compleet handboek samengesteld door Health Canada in samenwerking met de Schizophrenia Society of Canada. Het handboek bevat uitgebreide informatie over schizofrenie, vooral ook over allerlei allerdaagse problemen die uit de ziekteverschijnselen kunnen voortkomen.

• SimplePsych
  

  Een Engelstalige site die zich richt op gebruikers van de geestelijke gezondheid. Bevat veel beknopte informatie over o.a. psychosen, schizofrenie en behandeling.

• Vereniging voor Manisch-Depressieven en Betrokkenen (VMDB)
  

  Deze Nederlandstalige site biedt algemene informatie over symptomen, oorzaken, epidemiologie, behandeling en prognose van mensen met een manische depressie, tegenwoordig veelal aangeduid met bipolaire stoornis.

• Wat is een psychose. Informatie voor patienten en familieleden
  

  Uitgebreide Nederlandstalige informatie ontwikkeld in het Academisch Ziekenhuis te Groningen ter ondersteuning van de behandeling. De informatie is bedoeld voor patienten, vrienden en familie en behandelt oorzaken, symptomen en behandeling van psychosen.

Psychosentop

• Algemene informatie over psychosen
  

  De familievereniging Ypsilon geeft kwalitatief hoogwaardig Nederlandstalig voorlichtingsmateriaal uit voor mensen die informatie willen over psychosen en waarin o.a. de kernsymptomen worden belicht.

• Netwerk Vroege Psychose
  

  Nederlandstalige website. Geeft informatie over psychosen, symptomen en behandeling en veel andere nuttige informatie. Is primair gericht op behandelaars, echter deels ook geschikt voor patiënten en hun familieleden. De informatie is bijeengebracht door leden van het Netwerk Vroege Psychose, een groep psychiaters die zich bezighouden met hulpverlening aan patiënten en familieleden die, vaak voor het eerst in hun leven, met een psychose in aanraking komen.

• Prodromen: herkennen van symptomen
  

  Veel psychosen beginnen met aspecifieke verschijnselen, prodromen genoemd. Het herkennen van deze prodromen kan tijdige behandeling van psychosen verbeteren en bij recidief psychosen leiden tot snellere, adequate behandeling. Deze Engelstalige site geeft uitgebreide informatie over de aard en epidemiologie van prodromen. De informatie lijkt afkomstig van het EPPIC centrum in Australie (zie ook de EPPIC-link bij het onderwerp Research).

• Early intervention in schizophrenia (nieuw)
  

  This link brings you to an early intervention review in English written by Spanish authors. The review can be downloaded as PDF file. It contains a detailed review on possibilities and challenges in this field of schizophrenia research.

Researchtop

• EPPIC: epidemiologie, pathogenese en behandelmogelijkheden van schizofrenie
  

  Het EPPIC programma is een in Australie gelokaliseerd onderzoek- en behandelcentrum speciaal voor mensen met vroege psychotische verschijnselen of mensen met een verhoogd risico om later een psychose te ontwikkelen. Het project presenteert zich op een Engelstalige site met uitgebreide informatie over behandeling, psychoeducatie en research.

• National Alliance for Research on Schizophrenia and Depression (NARSAD)
  

  Het is even zoeken, maar op de site van deze Amerikaanse organisatie is een schat aan informatie te vinden; vooral interessant voor onderzoekers en clinici die geinteresseerd zijn in nieuwe ontwikkelingen.
  De site biedt niet alleen orienterende informatie over schizofrenie en depressie, maar vooral ook informatie over recent gesubsidieerde onderzoeksactiviteiten en congressen, zodat een goed overzicht ontstaat van wetenschappelijk onderzoek rond schizofrenie.

• National Institute of Mental Health (NIMH)
  

  Een uitgebreide Engelstalige website waarin dit Amerikaanse instituut zich presenteert en o.a. informatie geeft over lopend en voorgenomen onderzoek en subsidiemogelijkheden.

• PRIME: Prevention through Risk Identification Management & Education
  

  PRIME is het researchproject van de Universiteit van Yale dat zich richt op jonge mensen die mogelijk risico lopen op het ontwikkelen van psychotische problematiek. De doelstellingen van het onderzoeksproject zijn vergelijkbaar met die van EPPIC (zie hierboven) en TIPS (zie hieronder).

• TIPS: early intervention in psychosis
  

  TIPS is een Noors/Deens project dat als doel heeft mensen met een ernstige psychiatrische ziekte zo vroeg mogelijk te behandelen in de hoop hiermee de langetermijnperspectieven van patienten te verbeteren. De kern van het onderzoek bestaat eruit om via voorlichting aan de gemeenschap de kennis omtrent ernstige psychiatrische stoornissen te verhogen en stigmatisatie te verminderen. Zo hoopt men o.a. de tijd tussen de eerste symptomen en de behandeling van psychosen (Duration of Untreated Psychosis) te verminderen. De site is in het Noors en Engels en geeft informatie over het lopend onderzoek, het design van het onderzoek en publicaties. Daarnaast is er Engelstalige informatie over psychosen.

• Vroegherkenning InformatieverwerkingsProblemen en Vroege Interventie Psychosen (VIP)
  

  Het VIP-project is een samenwerkingsproject in de provincie Noord Brabant. Het project is één van de activiteiten van de contactgroep Vroege Interventie van schizofrenie in Noord Brabant. Het project heeft als doel: (1) Het vroeg herkennen van problemen met het organiseren van informatie en van een beginnende psychose, (2) Het onderzoeken welke aanpassingen in de opleidingssituatie wenselijk zijn om te voorkomen of verhelpen dat de denkproblemen leiden tot stagneren en/of stoppen van de opleiding, (3) Het realiseren van deze aanpassingen en het organiseren van begeleiding, (4) Het onderzoeken of GGZ-hulp nodig is en eventueel een verwijsadvies formuleren.
  Naast informatie over het VIP-project is op deze site allerlei aanvullende informatie over de (wetenschappelijke) achtergrond van het project te vinden.

Schizofrenietop

• Informatie over schizofrenie en andere psychosen
  

  Deze Engelstalige site biedt een schat aan gegevens over psychosen en schizofrenie gericht op professionals. De site wordt o.a. ondersteund door de National Alliance for the Mentally Ill (NAMI). Naast algemene informatie en actuele research informatie worden er online door de Amerikaanse Vereniging van Schizofrenie (APA) geaccrediteerde cursussen aangeboden en zijn er diapresentaties die toegankelijke informatie bieden.

• Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP)
  

  Deze site biedt basale Nederlandstalige informatie over een groot aantal ziektebeelden waaronder schizofrenie. De doelgroep van de informatie betreft patienten, familie en andere geinteresseerden.

• Schizophrenia
  

  De National Institute of Mental Health (NIMH) presenteert op deze Engelstalige site voor een brede doelgroep toegankelijke informatie over schizofrenie, oorzaken, incidentie, behandeling en prognose. Door een logische onderverdeling is meer specifieke informatie snel te vinden.

• Schizophrenia.co.uk
  

  Een Engelstalige site met uitgebreide informatie over allerlei aspecten van schizofrenie gericht op professionals en patienten. De site is ontworpen door de Section of Cognitive Psychopharmacology dat behoort tot het fameuze Maudsley Hospital in Londen.

Wetgevingtop