Psychiatrienet.nl

een onafhankelijke selectie van de belangrijkste sites door psychiaters

Sociale psychiatrie

Colofon


Verantwoording top

Trimbos (1980) zette uiteen dat het begrip sociale psychiatrie voor meerdere uitleg vatbaar is. "In het Nederlands spraakgebruik is sociale psychiatrie van oudsher het onderdeel van de psychiatrie, dat zich bezighoudt met de zorg voor de patiënten die niet opgenomen zijn, maar in de maatschappij vertoeven".

De sociale psychiatrische zorg omvat naast het verhogen van de weerbaarheid van de patiënt waardoor hij/zij een meer volwaardig maatschappelijk bestaan kan leiden, het aanbieden van beschuttende omstandigheden als de kwetsbaarheid van de patiënt hierom vraagt en het signaleren van misstanden rond de patiënt met als doel een beleidswijziging in de zorg te bewerkstelligen.

Dit komt overeen met het in de Angelsaksische literatuur als "community psychiatry" aangeduid deelgebied van de psychiatrische praktijk: het bezig zijn van psychiaters in een van de vele vormen van extramurale / transmurale geestelijke gezondheidszorg met als doel het verbeteren van het (sociale) functioneren van zijn/haar patiënten. Kortweg gaat het om het aanbieden van sociaal gerichte behandelingen, rehabilitatie en preventie.

Ook komen we het begrip "social psychiatry" tegen. Dit heeft betrekking op een multidisciplinair onderzoeksgebied dat de invloeden en onderlinge betrekkingen onderzoekt van het "sociale" (sociale structuren, processen, groepen enz.) op psychische stoornissen en afwijkend gedrag.

De relatie met de psychiatrische epidemiologie is hecht. Recent richt het onderzoek zich ook op de evaluatie van "services".

Het aandachtsgebied "Sociale Psychiatrie" beslaat een breed veld en heeft raakvlakken met de sites van verschillende ziektebeelden en aandachtsgebieden zoals de Transculturele psychiatrie, Rehabilitatie psychiatrie, Beleidspsychiatrie en de Eerstelijnspsychiatrie.

Hoewel sociale psychiatrie een van de peilers van de psychiatrie is, wordt het als dusdanig minder onder de aandacht gebracht dan de somatische en psychologische / psychotherapeutische onderdelen. Toenemende transmuralisering van patiënten vraagt om deskundigheidsbevordering van psychiaters op dit terrein.

De missie van de redactie van deze rubriek is om de mogelijkheden van internet toegankelijk te maken als instrument ten behoeve van de verspreiding en verbetering van kennis over de sociale psychiatrie; interactie met de gebruikers is daarbij van groot belang.

De redactie is nu en in de toekomst actief om de rubriek Sociale Psychiatrie nader vorm te geven, zo zijn de volgende twee onderwerpen in voorbereiding:
* Nederland: Aspecten van sociaal psychiatrische zorg
* Raakvlakken


Dak- en thuisloostop

Sites met onderdak adressen


Herstel, verhalen van patiententop

In deze rubriek zijn kwalitatief goede artikelen verzameld van patienten die het proces van hun herstel beschreven

  • Psychose anders

    Een van onze patienten was zeer te spreken over deze site, het hielp hem zijn psychotische belevingen te integreren

  • Recovery and the conspiracy of hope

    Patricia E. Deegan Ph.D. 1996
    Presented at: The Sixth Annual Mental Health Services Conference of Australia and New Zealand. 
    Brisbane, Australia 

    Een prachtige lezing over hoe het proces van ontwaken bij schijnbaar ingedutte chronische patienten verloopt wanneer hun omgeving daar aanleiding toegeeft


Psychiatrie en maatschappijtop

Het oude idee dat psychiatrische stoornissen samenhangen met maatschappelijke processen is weer helemaal terug. In deze rubriek vind u een aantal voorbeelden

  • Paranoid Thoughts

    Daniel Freeman, een onderzoeker uit de school van de cognitieve gedragstherapie heeft ontdekt dat 10-tallen procenten van de Engelse bevolking regelmatig achterdochtige gedachten heeft. Hoe komt dat? en wanneer ontaardt het in ziekelijke achterdocht?

  • Schizophrenia among ethnic minorities

    Het was al wat langer bekend, dat leden van minderheidsgroepen die in buurten met een lage sociale cohesie opgroeien vaker schizofrenie krijgen. Na het proefschrift van Wim Veling kan geen enkele serieuze psychiater het langer ontkennen


Nederland: Boekentop

  • Assertive Community Treatment

    Een Nederlands boek over ACT, de 2e druk is helemaal herschreven, onder redactie van Niels Mulder en Hans Kroon.

  • Handboek FACT

    Redactie R. van Veldhuizen, een betere aanbeveling is er niet.

  • Handboek Spoedeisende Psychiatrie

    Redactie: R.A. Achilles, R.J. Beerthuis en W.M. van Ewijk.
    Dit handboek biedt psychiaters en andere hulpverleners die werkzaam zijn in de 24-uurs crisisdiensten, de mogelijkheid zich te verdiepen in de theorie, de werkwijzen en de regels in de spoedeisende psychiatrie. Op systematische en wetenschappelijke wijze worden het hulpverleningstraject, de diagnostiek, de behandeling en de ethische dilemma's van de spoedeisende psychiatrie behandeld. Tweede editie is in maart 2011 verschenen.

  • Motivatie en mogelijkheden van moeilijke mensen

    door A.van Dam en N.Mulder. Dit boek is een vrucht van het kenniscentrum psychiatrie en maatschappelijke overlast, een samenwerkingsverband tussen een aantal afdelingen van GGZ WNB en prof. dr. Niels Mulder van het Erasmus MC. Dit kenniscentrum houdt zich niet alleen bezig met specialistische hulpverlening maar ook met kennisoverdracht en wetenschappelijke onderzoek.

  • Praktijkboek crisisinterventie

    Hoe je op een creatieve manier crisissen kan oplossen in de sociale psychiatrie, Flip Jan van Oenen, Clemens Bernardt, Louk van der Post


Nederland: Tijdschriftentop

  • Het Maandblad voor Geestelijke Volksgezondheid

    MGv, een degelijk en leesbaar blad, met de laatste ontwikkelingen op het gebied van de sociale psychiatrie.

  • Psy

    Psy wordt gratis verspreid in GGZ-instellingen, niet wetenschappelijk maar wel informatief. Veel publiciteit over leuke nieuwe initiatieven en de redactie is er ook niet vies van prikkelende discussies te organiseren.

  • Deviant

    Een tijdschrift voornamelijk gerund door ervaringsdeskundigen, erg kritisch maar van goede kwaliteit. Er staan mooie gedichten in.

  • Psychopraktijk

    Veel state of the art artikelen. Zeer praktisch maar ook wetenschappelijk gefundeerd.


Nederland: GGZ-instellingentop

  • GGZ Nederland

    Overzichtssite die verzorgd wordt vanuit de koepel. Links naar de websites van alle GGZ-instellingen van Nederland. Heel veel links naar voor de GGZ relevante sites van de overheid, met de GGZ verwante instellingen, internationale instellingen. Heel veel rapporten, boeken, nieuwsberichten. U kunt ook doorklikken naar kennisnet.


Nederland: Kenniscentratop

  • Critical time intervention

    Site over cti, een casemanagement methodiek, bedoeld om chronische ernstig gestoorde patienten persoonsgericht te benaderen en hun netwerken te verbeteren. 

  • Kenniscentrum rehabilitatie

    Stichting van GGZ- en RIBW-vertegenwoordigers en patientenbelangenorganisaties die kennis over rehabilitatie toegankelijk maakt en verspreidt.

  • Het Trimbos-instituut

    Actuele en uitgebreide informatie over de ontwikkeling van de GGZ en de verslavingszorg.

  • Fonds Psychische Gezondheid

    Vroeger Nationaal Fonds voor de Geestelijke Volksgezondheid. Heel veel voorlichtingsmateriaal en veel links.

  • GGZ-kennisnet

    Uitgebreide site van GGZ-Nederland. Heel veel links.

  • Stuurgroep multidiciplinaire Richtlijnontwikkeling

    Deze website verschijnt onder de verantwoordelijkheid van de Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ. De redactie wordt gevormd door medewerkers van het Trimbos-instituut. Let op: Er zijn veel bewezen sociaal-psychiatrische interventies!

  • Psy, digitale nieuwsbrief

    Het laatste nieuws op het gebied van Geestelijke Gezondheids Zorg. Heel informatief. Nieuws over nieuwe initiatieven, onderzoeken. U kunt ook commentaar leveren.

  • Kennisbank van Stichting Impact

    Psychosociale zorg na rampen.

  • Kenniscentra GGZ

    Een hele mooie onafhankelijke site over beleid in de GGZ met heel veel PDF-bestanden. De maker, Frans van der Pol, ken ik persoonlijk als een gedreven oud Altrecht medewerker, die een brugfunctie vervulde tussen onze initiatieven op het gebied van de sociale psychiatrie en de regelgevende bureaucratie.

  • Signal Symposia

    Symposia over wet- en regelgeving in de GGZ, bejegening in de psychiatrie en het voorkomen van dwang. Veel symposia met Bert van der Werf, die zijn sporen verdiend heeft met het ontwerpen van signaleringsplannen ter voorkoming van agressie op de afdeling.

     

     

  • Nationaal Kompas Volksgezondheid

    Keurig vormgegeven site van het RIVM, barstensvol informatie over demografische gegevens, gezondheidstoestand van de populatie, determinanten van ziekten, preventie en zorg. Gemaakt door een stevige redactie die daarbij ondersteund wordt door vele bekende auteurs en referenten. Aanbevolen voor sociaal psychiaters die op posities zitten waarin ze geacht worden beleidsnotities op te stellen.

  • Mikado

    Kenniscentrum interculturele geestelijke gezondheidszorg.

     

     


Nederland: Belangrijke beleidstukkentop


Researchcentratop

Een aantal centra waar voor de sociale psychiatrie relevante vraagstukken worden onderzocht.

  • Amsterdam center for health and healthcare research

    Onder leiding van Wim van den Brink, Lieuwe de Haan en Don Linszen worden preventie, ontstaan, beloop en behandeling van chronische stoornissen, zoals verslaving en schizofrenie onderzocht.

  • Geestkracht

    Dit programma van ZON beoogt uit te zoeken welke factoren van belang zijn voor het uitbreken van een psychose, het krijgen van een depressie, het ontwikkelen van een gedragsstoornis. Veel onderzoek vond versnipperd plaats. Dit programma gaat de inspanningen van instellingen en onderzoekscentra bundelen.

  • Institute of Psychiatry, Kings College, London

    Het beroemde Maudsley instituut, broeinest van sociaal-psychiatrisch onderzoek.

  • National Institute of Mental Health

    Veel Clinical Trials, ook van sociaal-psychiatrische interventies.

  • Onderzoekcentrum O3

    Rotterdams samenwerkingsverband van GGD, GGZ en Universiteit. Vele onderzoekprojecten op gebied van OGGZ.

  • Rob Giel Onderzoekcentrum

    Lopend sociaal psychiatrisch onderzoek, proefschriften en andere publicaties.

  • Universiteit Maastricht, afdeling psychiatrie en neuropsychologie
    Let op, ze is zo klein en bescheiden! Maar Inez Mein Germeys zal voor een revulutie zorgen op het gebied van onze kennis over psychotische symptomen. Via 'the experience sampling methode' verzamelt zij gegevens over het dagelijks leven van psychotische patienten en verbindt ze met symptomen. Voor een overzicht van publicaties uit de school van Jim van Os klik:

    http://psyresearch.homestead.com/

  • Universiteit van Otago

    De plek waar indrukwekkende longitudinale studies plaatsvinden naar genetische en omgevingsfactoren, bijvoorbeeld bij gedragsstoornissen.


Buitenland: Boekentop

  • Psychiatric Rehabilitation

    Volledig, vlot geschreven Amerikaans handboek over Rehabilitatie(2006). Veel casuistiek en behandelstrategieeen. Ook goed te gebruiken in opleidingen.

  • Textbook of Community Psychiatry

    red. Graham Thornicroft & George Szmukler. Het handboek op het gebied van de sociale psychiatrie. Let op: het Engelse woord 'community psychiatrie' slaat vooral op het organiseren van goede ambulante zorg. Te onderscheiden van 'social psychiatry'; deze term heeft betrekking op de relatie patiënt en omgeving en vv.

  • Assertive Outreach in Mental Health

    Tom Burns en Mike Firn. Engelse praktijkgids voor ACT. Met goed leesbare hoofdstukken over het begrippenkader, bejegening per stoornis en organisatie van de zorg.

  • Crisis Resolution and Home Treatment in Mental Health

    Brits pionierwerk uit 2008 over crisis-thuisbehandeling. Effectiviteit, principes, organisatie en recent onderzoek mooi samengevat door Sonia Johnson, Justin Needle, Jonathan P. Bindman en Graham Thornicroft.


Buitenland: Aspecten van sociaal psychiatrische zorgtop


Buitenland: Algemeentop

  • Illness Management and Recovery Teams

    Nu zijn ook de 'gewone' sociale psychiatrieteams 'evidence based'. Alles waarvan u al wist dat het werkte staat op deze site. De eigenaar van de site zal uw manager vertrouwen inboezemen: Het National Institute for Mental Health. Er zijn allerlei handige toolkits te downloaden. Ideaal voor die collega's die in een reorganisatieproces zitten en mee helpen nieuwe teams op te zetten.

  • Geweld tegen vrouwen

    WHO studie.


Buitenland: Assertive Community Treatmenttop


Buitenland: Individual Placement and Supporttop

I.P.S. houdt in dat een patient die graag betaald werk wil een betaalde baan krijgt. Een in het ACT team geintegreerde jobcoach helpt en de patient en de werkgever vervolgens obstakels uit de weg te ruimen. Dit werkt beter dan allerlei toeleidingstrajecten, waarin de patient getraind wordt voor de arbeidsmarkt


Buitenland: Gevolgen van dakloosheidtop


Buitenland: Acute psychiatrietop

  • American Association for Emergency Psychiatry

    Deze site richt zich op het bevorderen van de zorg aan patiënten in crisis en andere vormen van acute ontregeling. Ze doet dit door het opstellen van richtlijnen, voorlichting, opleiding en onderzoek. Een echte verenigingssite met mogelijkheid tot het kennisnemen van de laatste jaargangen van Emergency Psychiatry. Spijtig dat er geen abstracts voorhanden zijn.


Buitenland: Vermaatschappelijkingtop

  • Het Soteriahuis

    Loren Mosher ving psychotische patiënten op in een rustige huiselijke omgeving. Hij was zuinig met medicatie en het voornaamste: patiënten werden als een vriend behandeld door soms niet professionele begeleiders. Patiënten herstelden en hadden een hogere GAF-score dan patiënten die op een dagbehandeling waren behandeld. Er is nu een Soteria huisnetwerk in Nederland: www.soterianederland.nl

     

  • Center for Psychiatric Rehabilitation

    Hier komt het beroemde Bostonse model vandaan.

  • Ten-Year Recovery Outcomes for Clients With Co-Occurring Schizophrenia and Substance Use Disorders

    Robert E. Drake,  Gregory J. McHugo, Haiyi Xie2, Melinda Fox, Joan Packard, and Barbara Helmstetter, Departments of Psychiatry and Community and Family Medicine, Dartmouth Medical School

    Ook deze cijfers zijn veel gunstiger dan men gezien de ernst van de problematiek zou denken 

     

  • The Center for Reintegration

    Een site die opgesteld is vanuit het idee dat bij de hulpverlening aan patiënten met severe mental illness het erop neer komt dat men de patiënt zo volwaardig als mogelijk is, moet leren leven met zijn/haar "ziekte". Daarbij benadrukken de schrijvers "werk" als belangrijke factor om de kwaliteit van het leven te verbeteren.
    De site is gericht op voorlichting aan de patiënt en zijn/haar omgeving. Gezien de taalbarrière is de site voor dit doeleinde in Nederland niet bruikbaar. Verder zijn de teksten vrij omvangrijk, zodat het behoorlijk wat doorzettingsvermogen vraagt om ze geheel van het scherm te lezen. Toch verdient het aanbeveling er een Nederlandse vertaling van te maken.


Buitenland: Organisaties sociale psychiatrietop

  • American Association of Community Psychiatrists

    Goed verzorgde verenigingssite van community psychiaters, die een op het community mental health care system gerichte multidisciplinaire aanpak van de problemen bij severe mentally ill patients voorstaat. Dit sluit goed aan bij de sociaal psychiatrische benaderingswijzen in Nederland. Geeft de mogelijkheid in te schrijven op een newsletter en de inhoudsopgaven van The Community Psychiatrist. Verder links naar relevante training- en onderzoeksprogramma's. Op deze site een link naar het Community Mental Health Journal (zie onder Tijdschriften).

  • American Association for Emergency Psychiatry

    Site richt zich op het bevorderen van de zorg aan patiënten in crisis en andere vormen van acute ontregeling. Ze doet dit door het opstellen van richtlijnen, voorlichting, opleiding en onderzoek. Een echte verenigingssite met mogelijkheid tot het kennisnemen van de laatste jaargangen van Emergency Psychiatry. Spijtig dat er geen abstracts voorhanden zijn.

  • World Federation for Mental Health

    Site van de overkoepelend internationale organisatie, van samenwerkende instituten -waaronder die van de Universiteit van Maastricht- die zich inzetten voor de toegankelijkheid van preventie en adequate behandeling op populatieniveau. Bij het doorlinken naar de links wordt een goed overzicht gegeven van de vergelijkbare instituten binnen de verschillende landen. Een site voor collegae die zich op macroniveau met beleidsbeïnvloeding bezighouden.

  • National Alliance for the Mentally Ill (NAMI)

    Een non-profit, zelfhulp organisatie die zich richt op support en belangenbehartiging van consumenten, families en vrienden van patienten die lijden aan severe mental illnesses, zoals schizofrenie, major depression, bipolar disorder, obsessive-compulsive disorder, en anxiety disorders.

  • Clifford Beers Foundation

    Een site die zich ten doel stelt de preventie van psychiatrisch lijden te propaganderen.

  • National Mental Health Association (NMHA)

    De site van de overkoepelende patiënten belangenvereniging in de VS. Geeft goed beeld van de wijze waarop bewuste consumenten naar ons werkveld kijken.


Buitenland: Kenniscentratop


Buitenland: Tijdschriftentop

  • psychosis

    Het nieuwe blad van het ISPS met de nieuwste psychologische en sociale behandelingen voor patienten met een psychose

  • Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology

    Een site die leidt naar de inhoudsopgave van een belangrijk sociaal psychiatrisch tijdschrift. Geeft overzichtelijk voor de verschillende jaargangen de inhoudsopgave weer en van daaruit zijn abstracts en de gehele artikelen in PDF formaat op te vragen.

  • Psychiatric Times

    On line zijn de artikelen beschikbaar van de laatste jaargangen van dit algemeen tijdschrift. Aardig om een brede blik op de psychiatrie te verwerven.

  • Community Mental Health Journal

    Een internationaal tijdschrift waarin ook Nederlandse auteurs worden opgenomen.

  • Psychiatric Services

    Tijdschrift dat zich toelegt op de verschillende aspecten van mental health. Op deze pagina vindt de lezer onder het kopje Recovery een overzicht van alle onder deze noemer verschenen artikelen op het terrein van de sociale psychiatrie. .