Psychiatrienet.nl

een onafhankelijke selectie van de belangrijkste sites door psychiaters

ADHD bij volwassenen

Colofon


Verantwoording top

De aandacht voor ADHD als diagnose in de volwassenenpsychiatrie is gelukkig de laatste 10 jaar fors toegenomen. Er is echter nog steeds relatief veel onbekendheid is met de (differentiaal) diagnostiek en behandeling van ADHD op volwassen leeftijd bij psychiaters en andere disciplines in de GGZ, terwijl de geschatte prevalentie onder volwassenen 3% is. Ons eerste uitgangspunt bij het selecteren van de sites is de behandelaar informatie te verschaffen over diagnostiek en behandeling van ADHD bij volwassenen. Verder hebben we sites geselecteerd die recente ontwikkelingen in Nederland en de VS volgen.

Bij de behandeling van ADHD is psycho-educatie erg belangrijk. Het verwijzen van patiënten naar relevante informatie is dan ook essentieel. Uiteraard is ook op kwaliteit van de inhoud en een overzichtelijke vormgeving van de sites geselecteerd.

Voor praktische vragen over diagnostiek en behandeling en intercollegiaal overleg willen we wijzen we op de mogelijkheid van contact met de Regionale Specialisten van het Netwerk ADHD: http://www.adhdnetwerk.nl/ADHD.aspx.


Algemeentop

Op deze sites vindt u algemene informatie over ADHD bij volwassenen, met meestal ook links naar verdere informatie. 


Congressen, cursussen, lezingentop


Richtlijnen en protocollentop

In deze rubriek een overzicht van de richtlijnen van verschillende wetenschappelijke verenigingen, alsook verwijzingen naar behandeladviezen en protocollen.

  • Multidisciplinaire Multidisciplinaire richtlijn ADHD bij kinderen en jeugdigen (1.0) - 2007

    Op deze website van het Trimbos Instituut zijn de beschikbare Multidisciplinaire Richtlijnen beschikbaar. Voor ADHD is dit enkel een richtlijn voor kinderen en jeugdigen (de Richtlijn voor Volwassenen is nog werk in uitvoering).

  • NICE ADHD - de Britse richtlijn

    Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management of ADHD in children, young people and adults. De uitgebreide richtlijn van de Britse NICE-organisatie (National Institute for Health and Clinical Excellence). Alles over de richtlijn is hier te vinden, dus ook alle vergelijkingstabellen en referenties. Gelukkig staat er ook een vlotte samenvatting op de site, alsook een samenvatting voor patiënten.


Diagnostiek ADHD bij volwassenentop


Doorverwijzing patiententop

  • ADHD Netwerk

    Het Netwerk ADHD bij volwassenen is gefuseerd met het KinderArtsen Netwerk ADHD. Op de site aankondiging netwerkmeetings, lezingen en een columniste.


Voorlichtingtop


ADHD en rijbewijstop


Interessante nieuwe artikelentop

In deze rubriek verschijnen vermeldingen van nieuwe artikelen die wetenschappelijk interessant en voor de praktijk mogelijk relevant zijn. Het betreft zowel recente onderzoek als reviewartikelen. 

  • Leidt ADHD tot criminaliteit? (artikel free online)

    In deze exemplarische Noorse follow-up studie werd een cohort van kinderpsychiatrische patiënten gedurende gemiddeld 30 jaar gevolgd. Uit deze gegevens komt naar voren dat de gedragsstoornis (Conduct Disorder - CD) op zichzelf of in combinatie met ADHD het risico op delinquentie in de volwassenheid verhoogt. In de combinatie van CD met een emotionele stoornis is het risico minder verhoogd. ADHD in de jeugd bleek niet sterker geassocieerd met latere delinquentie dan de andere stoornissen in de onderzoekspopulatie.

  • Nieuwe inzichten in de moleculaire basis van ADHD
    Een uitgebreide analyse door Nederlandse onderzoekers toont aan dat 45 van de 85 geïdentificeerde ADHD kandidaat-genen, coderen voor eiwitten die behoren tot een netwerk dat betrokken is bij de uitgroei van neurieten.Het feit dat verschillende netwerk-eiwitten zijn ook direct beinvloed worden door stimulerende middelen, biedt steun aan de hypothese dat dit netwerk een rol speelt bij het ontstaan van ADHD.

     
  • Time Out of Mind: de tijd niet in de gaten hebben

    Zweeds neuropsychologisch onderzoek bevestigt dat volwassenen met ADHD (ook tijdens behandeling met medicatie) systematisch fouten maken in hun tijdsoriëntatie. Deze problemen met tijdsinschatting dragen bij tot de functionele handicap bij ADHD.

  • Onderscheid tussen ADHD en borderline persoonlijkheidsstoornis op basis van Temperament- & Karaktertrekken

    In dit Nederlands onderzoek werden patiënten met ADHD en/of Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BSP) onderzocht met de Temperament and Character Inventory van Cloninger. Novelty seeking was geassocieerd met de inattentie-symptomen van ADHD; bij uitgesproken novelty seeking was het risico op ADHD in combinatie met BSP verhoogd. Patiënten met enkel ADHD hebben een normale karakterontwikkeling en geen persoonlijkheidsstoornis. 

  • ODD verdwijnt niet met het ouder worden

    Net zoals ADHD verdwijnt de oppositioneel-opstandige gedragsstoornis bij kinderen niet zomaar met het ouder worden; het blijkt een valide en hinderlijke stoornis bj volwassenen die opsporing en behandeling vereist.

  • Emotie-regulatieproblemen bij ADHD

    Er zijn voldoende aanwijzingen dat een verstoorde emotionele zelfregulatie veel voorkomt bij volwassenen met ADHD. Hiervoor ontwikkelde Barkley het begrip deficient emotional self-regulation (DESR). In dit Amerikaans onderzoek werden aanwijzingen gevonden dat de combinatie van ADHD met DESR een familiaal subtype van ADHD zou zijn. 

  • ADHD is een risicofactor voor verslaving

    Dit is nogmaals bevestigd in deze keurige meta-analyse van 13 onderzoeken. ADHD op kinderleeftijd is geassocieerd met alcohol- en drugproblemen op volwassen leeftijd en met roken tijdens de adolescentie. 

  • Voorspellers van persisterende ADHD

    In dit follow-up onderzoek (gemiddeld na 11 jaar) bleken ernstige symptomatologie, psychosociale tegenslag en psychiatrische comorbiditeit de voornaamste voorspellers van persisterende ADHD op jong-volwassen leeftijd.

  • Ja of nee een ECG bij ADHD?

    Analyse van gegevens uit de Verenigde Staten toont aan dat tussen 1992 en 2005 28 kinderen van de vele miljoenen patiëntjes die stimulantia gebruikten plotseling overleden zijn. Twaalf van hen hadden onderliggende structurele cardiovasculaire afwijkingen. Of deze afwijkingen met routine ECG screening zouden zijn ontdekt is onzeker. Dit onderzoek roept vragen op over de waarde van routine ECG’s bij kinderen voorafgaand aan behandeling met stimulantia. Toch is de verwachting dat vele artsen ECG’s zullen blijven aanvragen, ondanks het ontbreken van gegevens die erop wijzen dat deze praktijk ook levens kan redden.

  • Artikel van de Maand

    Korte bespreking van interessante nieuwe artikelen op de ADHD Netwerk-website


Populaire tijdschriften en nieuwsbrieventop

  • ADHD Report, The

    R.A. Barkley e.a., The Guilford Press, New York. Nieuwsbrief die 6 keer per jaar verschijnt en nuttige informatie geeft over recent onderzoek naar ADHD en de laatste ontwikkelingen in Amerika. De nieuwsbrief is niet online te lezen, maar via deze link wel te bestellen.

  • ADDvance

    Tweemaandelijks blad voor vrouwen en meisjes met ADD, door de psychologen K.G. Nadeau en P.O. Quinn. Een proefexemplaar is ter inzage gratis online beschikbaar.


Boekentop

  • ADHD

    ADHD boeken overzicht

  • Het Nederlandse Handboek over ADHD bij volwassenen

    De derde druk van het handboek van Sandra Kooij over diagnostiek en behandeling van ADHD bij volwassenen. De beste aanbeveling voor elke hulpverlener die met deze doelgroep aan de slag gaat. Een helder en didactisch overzicht van de stand van zaken, met concrete adviezen voor de praktijk. 

  • Cognitieve therapie volgens Solanto

    Het handboek cognitieve therapie (voorheen meta-cognitieve therapie) van Mary Solanto, ook een internationale expert en onderzoeker op het gebied van psychosociale interventies bij volwassenen met ADHD. In 2010 publiceerde zij haar onderzoek, waarbij ze de effectiviteit van haar methodiek tov een placebogroep kon aantonen.

     

  • Thomas Brown over ADD

    Twee belangrijke boeken van Thomas Brown worden hier beschreven en zijn te bestellen: 

    ADD: The unfocused mind in children and adult ; en : ADD and comorbidities.

  • A.D.D. WareHouse

    Deze site van Roberta en Harvey Parker biedt een grote collectie Engelstalige boeken en video's over ADHD, die online besteld kunnen worden. Tevens kunt u enkele artikelen online lezen.

  • Gender Issues and ADHD

    Gender Issues and ADHD: Research, Diagnosis and Treatment. Patricia Quinn, M.D. & Kathleen Nadeau, Ph. D. (eds.). Advantage Books, Silver Spring, 2002. Een boek voor hulpverleners dat dieper ingaat op de tot nu toe zwaar onderbelichte gender issues betreffende ADHD.

  • Ze noemen het AD(H)D

    Ze noemen het AD(H)D. Lotgevallen van een moeder en haar kind. Anne Dekker, Swets & Zeitlinger Publishers, Lisse, 2000. Humoristisch en goed geschreven boek over de levensproblemen bij ADD, een diagnose die zowel bij moeder als bij zoon is gesteld.

  • R. A. Barkley over ADHD

    Diverse handboeken en standaardwerken van de hand van Russell Barkley. 

  • Ritalin, theory and practice

    Ritalin, theory and practice, sec. ed. L.L. Greenhill, B.B. Osman, Mary Ann Liebert, Inc. New York, 1999. Alles over Ritalin.


Wetenschappelijk onderzoektop


Patiëntenorganisatiestop

  • Balans

    Balans is de landelijke vereniging voor (ouders van) kinderen  met ontwikkelings-. gedrags- en leerproblemen, waaronder ADHD. Het blad Balans Belang geeft nuttige en up to date informatie over ADHD, comorbiditeit, ontwikkelingsstoornissen en behandeling.
    Door lid te worden van Balans/Impuls is het mogelijk via hun site diverse artikelen online te lezen.

  • Impuls

    Impuls is de landelijke vereniging voor volwassenen met AD(H)D en aanverwante stoornissen. De site biedt informatie over de werkzaamheden van verenigingen en de activiteiten per regio in de genoemde aandachtsgebieden. Er is samen met Balans een advies- en informatielijn voor patienten en familieleden (0900-2020065, €0,25 per minuut). Het kwartaalblad Impulsief geeft nuttige en up to date informatie over ADHD, comorbiditeit, ontwikkelingsstoornissen en behandeling. Door lid te worden van Impuls is het mogelijk via de site diverse artikelen online te lezen.

  • National Attention Deficit Disorder Association (ADDA)

    De site van deze Amerikaanse patiëntenvereniging geeft een overzicht van de Amerikaanse situatie betreffende ADHD bij kinderen en volwassenen en ‘topics’. Diverse artikelen zijn online te lezen.

  • Children and Adults with Attention Deficit Disorder (CHADD)

    De site van deze Amerikaanse patiëntenvereniging geeft een overzicht van de Amerikaanse situatie betreffende ADHD bij kinderen en volwassenen en ‘topics’. Diverse artikelen zijn online te lezen.

  • Zit Stil

    Belgische patiëntenorganisatie.


Ervaringsdeskundigentop

  • Een leven met ADHD

    Jacob Klompstra (1948) heeft ADHD. Dat heeft hij al zijn hele leven, maar de diagnose is pas eind 2006 gesteld. Vanaf zijn vroegste jeugd ondervindt hij de gevolgen van het anders zijn en niet weten waarom. Jacob: "Het is onvoorstelbaar eenzaam om een buitenbeentje te zijn. Mijn hele leven is een zoektocht naar acceptatie, naar een plek waar ik rust vind en rustig kan zijn." 

  • Stichting ADHD+

    De stichting beoogt informatie te geven en lotgenotencontact te organiseren. De site bevat eveneens een forum en een chatroom.

  • Karin's ADD web voor volwassenen

    Een goede overzichtssite over ADD problematiek door ervaringsdeskundige Karin Windt.

  • Hersenstorm

    Site van ervaringsdeskundige Annemarie van der Gouw. Is m.n. voor patiënten geschreven, maar voor hulpverleners zijn er verwijzingen naar artikelen en beschouwingen. De site biedt veel up to date krantenartikelen met actuele discussies en opinies.