Colofon: Dr. J.F. van den Berg, Dr. A.L. van Bemmel

Slaap-waakstoornissen

Verantwoording

Over slaap en slaap-waakstoornissen is zeer veel informatie te vinden op internet. De kwaliteit en onderbouwing van deze informatie zijn echter niet altijd even duidelijk. De links in deze rubriek zijn geselecteerd vanwege hun kwaliteit en geven toegang tot de meest relevante informatie op het gebied van slaap- en waakstoornissen. De genoemde tijdschriften zijn de voornaamste wetenschappelijke tijdschriften op dit gebied.

Diagnostiek en behandeling

De meeste psychiatrische stoornissen gaan gepaard met klachten over een gestoorde slaap. Ook als de patiënt zich in eerste instantie met een ander probleem meldt, is het van belang om eventuele slaapklachten goed uit te vragen.
In het algemeen moet in geval van slaapklachten bij psychiatrische stoornissen de behandeling primair gericht zijn op de psychiatrische stoornis. Meestal verdwijnen de slaapklachten bij de verbetering van de psychiatrische stoornis. Als dat niet zo is, of als de slaapklachten op de voorgrond staan, is nader onderzoek op zijn plaats. Er kan sprake zijn van een slaapstoornis die apart behandeld moet worden.
Wanneer u vindt dat nader onderzoek in een gespecialiseerd slaapcentrum geïndiceerd is, bijvoorbeeld bij een vermoeden van slaapapneu of narcolepsie, vindt u hieronder een (niet uitputtende) lijst met slaapcentra in verschillende regio's in Nederland.

Richtlijnen en protocollen

Meetinstrumenten

Er zijn veel meetinstrumenten in omloop om slaapkwaliteit te meten; van de meeste bestaat echter geen officiële, gevalideerde Nederlandse versie.

  • Slaaptesten Amphia Ziekenhuis

    Op de website van het Amphia Ziekenhuis in Breda staan vier korte screeningslijsten voor het meten van respectievelijk slaapproblemen, slaperigheid overdag, vermoeidheid en het risico op slaapapneu. 

Professionele organisaties

  • Nederlandse Vereniging voor Slaap-Waak Onderzoek (NSWO)

    De NSWO geeft jaarlijks een boek uit onder de titel Sleep-wake Research in The Netherlands. Dit jaarboek bevat publicaties die een overzicht geven van het lopende Nederlandse onderzoek op dit gebied.

  • Belgian Association for Sleep Research and Sleep Medicine

  • European Sleep Research Society (ESRS)

    De Europese vereniging voor slaaponderzoek. Geeft een eigen, toonaangevend wetenschappelijk tijdschrift uit: het Journal of Sleep Research (JSR - zie onder Tijdschriften).

  • Sleep Research Society (SRS)

    De Sleep Research Society is een organisatie die wetenschappelijk onderzoek naar slaap en slaapstoornissen, training in slaaponderzoek en kennisuitwisseling wil bevorderen.

  • American Academy of Sleep Medicine (AASM)

    Site van de Amerikaanse vereniging voor slaapgeneeskunde.

  • American Psychological Association

    De Amerikaanse beroepsvereniging voor psychologen heeft een goede portal met veel informatie over slaap en links naar publicaties.

  • World Association of Sleep Medicine

    De World Association of Sleep Medicine heeft als doel wereldwijd gezonde slaap te bevorderen, door middel van onderwijs, onderzoek en het verbeteren van patiëntenzorg in de hele wereld.

  • World Sleep Federation

    De World Sleep Federation (kort voor: WFSRSMS, World Federation of Sleep Research and Sleep Medicine Societies) is de overkoepelende organisatie van alle regionale verenigingen, zoals de Europese en Amerikaanse. Vanuit deze site kunt u naar de landelijke verenigingen, zoals de hier ook aangegeven Nederlandse vereniging.

  • Society for Light Treatment and Biological Rhythms

    De Society for Light Treatment and Biological Rhythms (SLTBR) is in 1988 opgericht ter bevordering van onderzoek naar (de therapeutische effecten van) licht, biologische ritmes en melatonine, door middel van wetenschappelijke uitwisseling en literatuurreviews. De SLTBR heeft een sleutelrol gespeeld in het opstellen van richtlijnen voor dit gespecialiseerde terrein door consensusontwikkeling, educatie en het verstrekken van informatie.

  • International Pediatric Sleep Association

    Wetenschappelijke vereniging voor slaap bij kinderen.

Patiëntenorganisaties en -informatie

Hieronder staan links naar Patiënteninformatie, Patiëntenverenigingen, en Zelfhulp.

Research

Tijdschriften

  • Sleep

    Biedt de inhoudsopgave van dit toonaangevend tijdschrift van de American Academy of Sleep Medicine (AASM) en de Sleep Research Society.

  • Journal of Sleep Research (JSR)

    Een belangrijk wetenschappelijk tijdschrift voor zowel fundamenteel als klinisch onderzoek. Gesponsord door de European Sleep Research Society (ESRS - zie onder Verenigingen).

  • Journal of Biological Rhythms

    Toonaangevend tijdschrift met publicaties van vooral fundamenteel onderzoek naar biologische ritmen, waaronder het slaap-waakritme.

  • Sleep Medicine

    Een sinds 2000 bestaand tijdschrift met voornamelijk publicaties over klinisch onderzoek.

  • Sleep Medicine Reviews

    In dit tijdschrift worden goede overzichtartikelen gepubliceerd over klinische onderwerpen. Sommige nummers worden integraal op internet gepubliceerd.

  • Chronobiology International

    Het officiële tijdschrift van de Society for Light Treatment and Biological Rhythms (SLTBR), de International Society for Chronobiology (ISC) en de American Association for Medical Chronobiology and Chronotherapeutics (AAMCC).

Standaardwerken en artikelen

  • Concise Guide to Evaluation and Management of Sleep Disorders

    Reite, M., Ruddy, J. & Nagel, K. Concise Guide to Evaluation and Management of Sleep Disorders. APA Press 2002, 293 pagina's, ISBN 1585620459.
    Handig boekje voor de dagelijkse, met name psychiatrische praktijk.

  • Handboek slaap en slaapstoornissen

    Bemmel, A.L. van, Beersma, D.G.M., Groen, J.H.M. de & Hofman, W.F. Handboek slaap en slaapstoornissen. Elsevier Gezondheidszorg, Maarssen 2001, 244 pagina's, ISBN 9035224108.
    Dit handboek is bedoeld voor de studenten geneeskunde en psychologie en voor de algemene praktijk. Het behandelt de basale inzichten in de slaap en slaap/waakregulatie, de soorten slaapstoornissen en de soorten therapieën.

  • Principles and Practice of Sleep Medicine

    Kryger, M.H., Roth, T. & Dement, W.C. Principles and Practice of Sleep Medicine: Expert Consult Enhanced Online Features and Print, 5th edition. Saunders / Elsevier Science, Philadelphia 2011, ISBN 978-1-4377-0731-1
    Uitgebreid tekstboek voor de slaapspecialist en slaaponderzoeker, handig voor de vakbibliotheek.

  • Leerboek Slaap en Slaapstoornissen

    Verbraecken J., Buyse B., Hamburger H., Van Kasteel V., Van Steenwijk R. (red.)
    ISBN 978 90 334 8924 2 // 744 blz. // 85,00 EUR // 2013 // hardcover
    Dit handboek geeft een overzicht van de fundamentele aspecten van slaap en de belangrijkste slaapstoornissen. Er is veel aandacht voor zowel de fysiologie, pathofysiologie als de klinische benadering en behandeling van slaapstoornissen, die overzichtelijk en vlot leesbaar gepresenteerd worden. Het boek richt zich in de eerste plaats tot professionals in de (slaap)geneeskunde, zowel artsen, biomedici en paramedici (bijvoorbeeld slaaplaboranten, nurse practioners, longfunctieanalisten), maar het kan ook nuttig zijn voor fundamentele wetenschappers, psychologen, studenten en leken die zich willen verdiepen in slaap. Tevens wordt bijzondere aandacht besteed aan de diagnostiek en de behandeling van slaapstoornissen bij kinderen.
    Kortom, het boek kan dienen als een praktische gids bij de diagnose en behandeling van slaapstoornissen in de dagelijkse praktijk. De auteurs van het handboek zijn ervaren docenten en clinici verbonden aan de academische slaapcentra van Antwerpen, Leuven, Amsterdam en Den Haag.

Congressen